Konu Anlatımları

TYT Türkçe anlatım bozukluğu konu anlatımı pdf indir

TYT Türkçe anlatım bozukluğu konu anlatımı pdf indir

ANLATIM BOZUKLUĞU

ANLAMLA İLGİLİ YANLIŞLAR

Anlamla ilgili yanlışlar birçok etkene bağlıdır. Daha detaylı ve iyi anlamanız açısından aşağıda maddeler halinde belirttik.

1-Gereksiz Sözcük Kullanımı

Aynı anlama gelen sözcüklerin bir cümlede kullanılmasıdır. “Duruluk” ilkesi ile ilgilidir.

Örnekler

✅Kadın makyajını tazelemek için dudak rujunu çantasından aldı.

✅Bir insan istekli ve arzulu ise her şeyi başarabilir.

✅Böyle yüksek sesle bağırmana gerek yok,seni duyabiliyorum.

✅Arabanın önünde cansız bir kaplumbağa ölüsü duruyordu.

✅Selde kaybolan insanlardan hala haber alınamadı henüz.

✅İyileşmek için bir hafta istirahat edip dinlenmen gerekir.

✅Birden oturduğu yerden ayağa kalktı ve kapıya yöneldi.

✅Bu sınavdan yüksek not almamın sebebi çok çalıştığım içindir.

2-Anlamca Çelişen Sözcüklerin Birlikte Kullanılması

Anlam olarak birbirine ters düşen kelimelerin aynı cümlede kullanılmasıdır. Karşıt sözcüklerin birbiri ile kullanılması değildir, anlam karışıklığı oluşması gerekir. Örnekler;

♦Bu saate kadar kesin işe gitmiş olabilir.
♦Dağcılar yaklaşık olarak tam on saat tırmandılar.

3-Mantık Hatası

Cümlede olaylar veya durumlar sıralanırken hata yapılmasıdır. Örnekler;

♦Doktor, adamın ölebileceğini hatta sakat kalabileceğini söyledi. (Ölmek sakat kalmaktan daha
kötüdür, “sakat kalabileceğini hatta ölebileceğini” olmalıydı.)
♦İnsanlar değil üç gün, bir hafta bile susuz yaşayamaz. (“Değil bir hafta, üç gün bile”
olmalıydı.)
♦ Toplantıda önümüzdeki ayın programını çalışanlara hatırlatmaya çalıştık. (Önümüzdeki ayın
programı hatırlatılamaz, hatırlamak geçmişe yönelik olur. “Tanıtmaya” olmalıydı.
♦Memurlar emirlere uymazsa işten atılabilir hatta uyarı alabilirler. (“Uyarı alabilir hatta işten
atılabilir” olmalı.)

4-Sözcüğün Yanlış Anlamda Kullanılması

Anlamca ya da yazım açısından yakın olan sözcüklerin birbirinin yerine kullanılmasıdır. Örnekler;

♦Hatıra ormanı için çok sayıda çam fidanı ekildi. (Çam ekilmez dikilir.)
♦Spor yapması istediği kiloya düşmesine yol açtı. (Yol açtı olumsuz anlamlıdır, sağladı
olmalı.)
♦ Hastanın bu ameliyattan sağ çıkamama şansı çok yüksek. (Şans iyi şeyler için kullanılır, risk
olmalı)
♦ Kumaşların üzerine yazılmış desenler, yöresel özellikleri yansıtıyordu. (Desen yazılmaz,
çizilir.)
♦ Kızımın saçları çok büyüdü. (uzadı)

5- Anlam Belirsizliği

Açıklık ilkesine ters düşer. Örnekler;

♦Okula her gün ondan önce gitmelisin. (Saat ondan önce mi, o kişiden önce mi)
♦ Patron, işçilerden birisi kendisine zarar verebilir diye, iş yerinde tehlikeli aletleri kullanmayı
yasakladı. (Patron işçilerin kendisine (patrona) zarar vermesinden mi yoksa işçilerin
kendilerine (içşilere) zarar vermesinden mi korkuyor)
♦Son yıllarda kardeşini hiç görmedim. (Onun kardeşi mi senin kardeşin mi)
♦ Ondan başka bir şey istemiyorum. (Ondan başka yani o kişiden başka bir şey mi (başka
kimseyi) istemiyorum yoksa o kişiden başka bir isteğim yok mu)
♦Yaşlı adamın elini tutarak karşıya geçti. (Yaşlı bir kişi adamın elini mi tuttu, yaşlı adam
birinin elini mi tuttu)
♦ Gezmeyi kardeşimden çok severim. (Gezmeyi kardeşimi sevdiğimden çok mu severim yoksa
gezmeyi kardeşimin sevdiğinden çok mu severim)
♦Okuldan çıktıktan sonra onunla görüşmedim. (O mu okuldan çıktıktan sonra ben mi)
♦ Nereye gittiğini merak ettim. (senin mi onun mu)

6-Deyimlerin Yanlış Kullanılması

Deyimlerin cümlenin anlamına göre yanlış yerde kullanılması da anlatım bozukluğuna yol açar. Örnekler üzerinden sizlere daha detaylı anlatalım.

♦Birden karşıma çıkınca ayaklarımın bağı çözüldü. (dizlerimin bağı çözüldü)
♦Ne yaparsa en güzelini yapar, her şeyi eline yüzüne bulaştırırdı.
♦Sevinçten etekleri tutuşmuştu.
♦Haydi şimdi seç pirincin taşını. (ayıkla pirincin taşını)

Dil Bilgisi ile İlgili Yanlışlar

Dil Bilgisi ile ilgili yanlışlar da aşağıda sıralı bir şekilde anlatılmıştır.

Özne Eksikliği

Sıralı cümlelerde aynı yükleme bağlanan cümlelerin öznesi ortaktır. Bu durumda öznenin eksik kullanılması anlatım bozukluğuna yol açar. İlgili Örnekler ;

♦Öğrencilerin hiçbiri ders çalışmadı, bütün gün dışarıda oynadı.
(Öğrencilerin hiçbiri ders çalışmadı, öğrenciler bütün gün dışarıda oynadı. )
♦Kimse bir şey demiyor, onu dinliyordu.
(Kimse bir şey demiyor, herkes onu dinliyordu.)
♦Ayakkabının fiyatı çok yüksek ama çok güzel.
(Ayakkabının fiyatı çok yüksek ama ayakkabı çok güzel.)

Nesne Eksikliği

Sıralı iki cümlede yer alan nesne eksikliği anlatım bozukluğuna yol açar. Örnekler ile şimdi daha iyi anlayabilirsiniz. örnekler;

♦Balıkların pullarını temizledi,tavaya koydu.
(Balıkların pullarını temizledi, balıkları tavaya koydu. )
♦Ona hem çok kızıyor hem de seviyordu.
(Ona hem çok kızıyor hem de onu seviyordu.)
♦Trafik kurallarının önemini biliyor ama uygulamıyor.
( Trafik kurallarının önemini biliyor ama kuralları uygulamıyor.)
♦Öğretmen öğrencilerine kızmaz, hoşgörüyle karşılardı.
(Öğretmen öğrencilerine kızmaz, onları hoşgörüyle karşılardı.)

Tümleç Eksikliği

♦ Bu çeşmenin suyu insanı kendine getirir, sağlık verir.
(Bu çeşmenin suyu insanı kendine getirir, insana sağlık verir.)
♦Çocuğun içeri girmesiyle çıkması bir oldu.
(Çocuğun içeri girmesiyle içeriden çıkması bir oldu.)
♦Onu seviyordu ancak kızıyordu.
(Onu seviyordu ancak ona kızıyordu.)
♦Onu seven ve güvenen dostları var.
(Onu seven ve ona güvenen dostları var.)
♦Yoksullara yardım eder, ilgilenirdi.
(Yoksullara yardım eder,onlarla ilgilenirdi.)
Yüklem Yanlışları
♦Kimi zaman kitap okuyorum, kimi zaman müzik. (dinliyorum)
♦ Her sabah çay,peynir,ekmek,yumurta yerim. (içerim, yerim)
♦Bu evden ayrılmak, burada yaşamak istemiyorum. (ayrılmak istiyorum)

Özne-Yüklem Uyumsuzluğu

Tekillik-Çoğulluk Bakımından Uyuşmazlık
*Bir cümlenin öznesi insansa yüklem tekil ya da çoğul olabilir, insan dışında bir varlıksa
yüklem daima tekil olur.

♦Öğrenciler sınıflara girdiler.
♦ O, bütün gün ders çalıştı.
♦ Zamirler, isimlerin yerine kullanılır.
♦Birkaç gündür kollarım ağrıyor.
♦Bir bahar sabahında çiçekler açmıştı

Not; kişileştirme yapılmışsa yüklem, tekil de çoğul da olabilir

♦Sevimli kediler selamlaştılar.
♦Kurbağalar şarkı söylüyorlardı.

Not; Özne belgisiz zamir ya da belgisiz sıfat olursa yüklem tekil olur.

♦Herkes onu destekliyor.
♦Bazıları bu konuyu bilmiyor.
♦ Birçok kişi uçakla geldi.
♦ Bazı öğrenciler sınavı kazandı

Not; Özne çoğul sayılardan oluşuyorsa yüklem tekil olur.

♦ Üç öğrenci sınıfa geç geldi.
♦ İki kişi sınava giremedi.

Not; Topluluk isimleri çoğul eki almadan özne olduğunda yüklem tekil olur. Topluluk isimleri
çoğul eki alarak özne olduğunda yüklem tekil de çoğul da olabilir.

♦Takım sahaya çıktı.
♦Takımlar sahaya çıktılar.
♦*Bu ödevi sen ve ben bitireceğiz.
 *Bu ödevi sen ve o yapacaksınız.
 *Bu ödevi o ve Ali yapacaklar.
 *Bu ödevi ben ve o yapacağız.

Çatı Uyumsuzluğu

Bileşik cümlelerde temel cümlenin yükleminin etken olup yan cümlecikteki eylemsinin etken olmamasından ya da temel cümlenin yükleminin edilgen olup yan cümlecikteki eylemsinin edilgen olmamasından kaynaklanan anlatım bozukluğudur.

♦ Çözülemeyen sorular olursa, bana sorabilirsiniz.
♦ Bir hafta istirahat edilirse hasta iyileşir.
♦Aniden kapı açılıp içeri bir çocuk girdi.
Tamlama Yanlışları
♦ Bu ülke ekonomik ve sağlık açısından oldukça gelişmiş.
♦Bu roman sanat ve yapısal yönden çok kaliteli.
♦ Evini zor şartlarda yaptırmış, içini döşeyememişti.
♦ Depremzedelere her türlü tıbbi ve gıda yardımı yapıldı.
♦Birçok öğrenciler bu soruyu yanlış yapmış.

♦aşağıdakilerden hangisi
♦aşağıdakilerden hepsi
♦öğrencilerden bazıları
♦ öğrencilerden tümü

Fulya Hoca

 

TYT Türkçe anlatım bozukluğu konu anlatımı pdf indir Anlatım Bozukluğu PDF 

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

basla
bitir
Başa dön tuşu